-------------------
२७ सप्टेंबर २०१४
मुंबई एअरपोर्टकडं प्रयाण
केलं. चेक इन,सिक्युरिटी चेक
वगैरे सोपस्कार पार पडले आणि विमानानं टेक ऑफ घेतल्यावर मी आणि माझी मैत्रीण
मीनाझनं एकमेकींना टाळी दिली. अखेर बऱ्याच ठरवाठरवी आणि तयारीनंतर आमचे पाऊल
एकदाचे नेपाळच्या दिशेने पडत होते. विमान दिल्लीला पोहोचले आणी आधी ठरल्याप्रमाणे
दिल्लीतल्या मित्राने - ललितने - आम्हाला एअरपोर्टवरून घरी नेलं आणि आम्ही
त्याच्या बायकोने बनवलेल्या जेवणावर ताव मारत भरपूर गप्पा मारल्या.
नेपाळचं विमान मात्र बराच
उशीर करीत सायंकाळी ६.३० वाजता त्रिभुवन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर पोहोचलं. आमची
मैत्रीणरेखा आमचं स्वागत करायला आलीच होती. बीरेंद्र आणि रेखा हे जोडपं इथं एक गायडिंग
कंपनी चालवतात. तिनं आधीपासून टॅक्सी बोलावून आम्हाला आमच्या ‘थामेल’मधल्या लॉजमध्ये
नेऊन सोडलं. दिवसभराच्या प्रवासाने थकवा आला होता त्यामुळे थोडंसं जेवून लगेच
झोपायला गेलो.
---
२८ सप्टेंबर २०१४
----------------------
पहाटेच जाग आली ती
डोकेदुखीनेच. कालच्या सततच्या प्रवासामुळे आणि dehydration मुळे हे झालं
असावं. तरीही बाहेर जावं लागणार होतं. नेपाळ टुरिझम बोर्डच्या ऑफिसमधे पोचलो. इथे
वेगवेगळ्या ट्रेक्ससाठी परमिट्स,शिखरांवर चढाईच्या परवानग्या दिल्या जातात.आमच्या
ट्रेकसाठी TIMS card (Trekkers Information Management System) असणं
जरुरी होतं.हे कार्ड ट्रेकर्सच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीनं महत्त्वाचं आहे.नेपाळची
अर्थव्यवस्था शेती आणि पर्यटनावर अवलंबून आहे. जगातील अतिउंचीची शिखरे या देशात
आहेत आणी त्यामुळे हा छोटासा देश आंतरराष्ट्रीय गिर्यारोहकांसाठी महत्त्वाचा आहे.हे
adventure tourismपूर्णपणे सुरक्षित बनवण्याकडे त्यांचा कल दिसून येतो.
एक छोटासा form भरला आणि इतर
कागदपत्रांची पूर्तता केली. अवघ्या १० मिनिटांत आमचं काम झालं होतं. त्यानंतर
आम्ही बाजारात थोडी खरेदी करायला गेलो. इथे North
Face,Mountain Hardware,Marmot असेब्रँडेडकपडे आणि trekking
Equipments ची
दुकाने आहेत. तुमचं budget कमी असलं तर तुम्हाला नकली गोष्टीदेखील मिळू शकतात.
‘थामेल’
हा भाग लॉजेस,रेस्टॉरंट्स,पब्स, कॅफेज आणिहस्तोद्योगाच्या
वस्तूंची दुकाने आदींनी गजबजलेला दिसतो. इथे आल्यावर मला लेहच्या एका मोठ्या स्वरूपाला
बघतो आहोत, असंच वाटत होतं.सगळीकडे परदेशी पर्यटक,western music,गजबजलेले cafe's आणि
souvenirs नी भरलेली दुकानं...नुसता फेरफटका
मारायचा ठरवला, तरी खूप विविध आणि मजेमजेदार वस्तू बघायला मिळू शकतात आणि तुमचा
वेळ अगदी मजेत जातो.
खरेदी
आटपून पोटपूजा करायला एका रेस्टॉरंट ‘मोमो हट’मधे जाऊन सूप ‘लसान्या’ नावाचा
इटालियन पदार्थ जेवून हॉटेल रूमवर परतलो. थोडा आराम आणि आवराआवरी झाली. संध्याकाळी
आधी ठरल्याप्रमाणे ’ख्रिस्तिना’ आली. थोडी नाराज दिसत होती. त्याला कारणही तसंच
होतं. ख्रिस्तिना स्पेनच्या केनरी आयलंडची सायकलिस्ट. गेल्या आठ महिन्यांपासुन
स्त्री-पुरुष समानतेसाठी सायकलने जगभ्रमणाला सुरुवात केलेली एक जर्नालिस्ट.
माझ्याकडे तीन दिवस राहिली होती आणि त्या तीन दिवसांत आम्ही खूप घट्ट मैत्रिणी
बनलो. तिला नेपाळहून तिबेटला सायकलनी पोहोचायचं होतं; पण चीनने तिचा व्हिसा
नाकारला. केवळ ती एकटी आहे या कारणासाठी. शिवाय त्यातच तिच्या पाठीचं दुखणं अधिकच
बळावलं. पाठीत एक छोटी गाठ असल्याचं डोक्टरांच्या लक्षात आलं आणी त्यामुळे
तिच्यावर अजूनच निर्बंध आले. तिचा निश्चय अजूनही कायम आहे. तिचीट्रीटमेंटसंपल्यावर
ती म्यानमार आणि तिथून इंडोनेशियाला जाऊन तिचा प्रवास सुरुच ठेवणार
आहे.तिच्याबरोबर Northfield Cafe मधे गेलो. तिला मी जवळजवळ दोन महिन्यांनी भेटत होते.
सगळ्या भावनांचा उद्रेकच झाला. खूप गप्पागोष्टी, खाणे-पिणे...हे क्षण खूपच छान
गेले.आम्हाला हे सगळेच क्षण मुठीत घट्ट बंद करुन ठेवावेसे वाटत होते. आम्ही परत
कधी भेटू?
दोघींनाही
माहिती नव्हतं; पण आम्ही
एकमेकींसाठी आयुष्यभर टिकेल इतका आनंद निर्माण केला आहे हे मात्र खरं.
२९ सप्टेंबर
२०१४
--------------------
उद्या लुक्लासाठी
निघायचं असल्यामुळे थोडीफार आवश्यक खरेदी आणि bag packing ही
दोन मुख्य कामे होती. त्याशिवाय लेहमधल्या expedition ‘स्टोक
कांगरी’चा आमचा स्वैपाकी प्रकाश भेटायला येणार होता. त्या ट्रेकमधल्या त्याने
बनवलेल्या चवदार खाण्यामुळे आम्ही त्याचे नाव Delicious ठेवले
होते. तर असा हा ‘डेलिशियस’ दोन वर्षांनी मला भेटला. थोडावेळ त्याच्याशी गप्पा मारून
इतर बारीक-सारीक कामं उरकली आणि जास्तीचं सामान आमच्या हॉटेलमधेच जमा करून लवकरच
झोपून गेलो.
३० सप्टेंबर
२०१४
--------------------
शेवटी तो दिवस
उजाडलाच. ४:४५ चा गजर वाजला. खरंतर रात्रभर झोप अशी लागलीच नव्हती. ५:३० वाजता
बाहेर पडलो.टॅक्सीने डोमेस्टिक एअरपोर्टवर पोहोचलो. विमानतळाला जवळजवळ एखाद्या बस
स्टेशनची कळा आली होती. सगळ्या गडबड-गोंधळात तारा एअरलाइन्सच्या एका काउंटरवर थोडावेळ
उभे राहिलो. मग तिथून आम्हाला दुसरीकडे जाण्यास सांगितलं. सामान जमा करून बोर्डिंग
पासेस घेऊन आत गेलो. फ्लाइट अनाउन्स होऊन आम्ही बसमधे बसलो. एअरपोर्टवर पोहोचून
तिथे बराच वेळ नुसतेच थांबल्यावर आम्हाला परत main
buildling कडे नेण्यात आलं. विचारल्यावर कळलं, की आमच्या विमानाचं टायर पंक्चर
झालं होतं. उडताना नसता तरी land होताना
problem होऊ शकला असता.मग जवळजवळ दोन तासांनी आम्ही परत बसमधे बसलो आणि पूर्ण
एअरपोर्टला एक फेरी मारून आमच्या छोटेखानी विमानाजवळ आलो. आत बसल्यावर मात्र
अजिबात वेळ न घालवता विमानाने take off घेतला होता.
तेनसिंग
नोर्गे एअरपोर्ट म्हणूनदेखील ओळखला जाणारं हे विमानतळ सर्वांत भयानक म्हणून गणलं
गेलं आहे.
याफ्लाइटबद्दल आणिलँडिंगबद्दल
बऱ्याच गोष्टी ऐकल्या होत्या. त्यामुळे त्याबद्दल थोडी भीती आणि उत्सुकता दोन्हीही
होतं. इथल्या अरुंद आणि उतारावर असलेल्या धावपट्टीमुळं इथे छोटी विमानंच उतरू
शकतात. अशा धावपट्टीवर विमान उतरवणे आणी पुन्हा उडवणं यासाठी मोठंच कौशल्य लागतं. आमच्या
विमानाने
take off घेतला
आणी आम्हाला हिमच्छादित पर्वतरांगांवरून ४५ मिनिटांत लुक्लाला आणले. चढत जाणाऱ्या
धावपट्टीवर जेव्हा विमान अलगदपणे उतरले, तेव्हा सर्व प्रवाशांनी वैमानिकाच्या
कौशल्याला उत्स्फूर्तपणे टाळ्या वाजवून दाद दिली.
सामान घेऊन
जवळच्याच एका cafe मधे breakfast करून आमच्या
पहिल्या camp कडे चालू लागलो. खरंतर आज मोंजो या ठिकाणी
पोहोचायचा विचार होता. परंतु उशिरा पोहोचल्यामुळे‘फाकडिंग’ या ठिकाणी पहिला
मुक्काम करायचं ठरवलं. ११ वाजता चालायला सुरुवात केली. खूप सारी वळणे, थोडी चढण आणि
थोडा उतार... खालच्या दरीमधून ‘दूधकोसी’ वाहताना दिसत राहते. कित्येक झुलते पूल
पार करून आम्ही फाकडिंगला पोहोचलो. ‘स्नोलँड टी हाउस’मधे खोली घेऊन गावात थोडे फिरून
आलो.डायनिंग रूममधे बसलो असताना अमेरिकेहून आलेल्या कार्लची ओळख झाली. तो इथून
जवळच असलेल्या बुद्धिस्ट मॉनेस्ट्रीमधे volunteering साठी
आला होता. ऑस्ट्रेलियाहून आलेल्या तिघी मैत्रिणी आणी कार्ल यांच्याशी बोलत वेळ
पटपट गेला. जेवणं झाल्यावर लवकरच जेवायला गेलो.
१ ऑक्टोबर
२०१४
--------------------
आज आम्हाला
नामचे बझार या ठिकाणी पोचायचं होतं. सुरुवातीला थोडा चढ आणि उतार चालून झाल्यावर ‘जोरसाले’
नावाच्या गावी जेवणासाठी थांबलो. जोरसालेच्या थोडं अलीकडंच सागरमाथा नॅशनल
पार्कसाठीचं entry permit office आहे. जोरसालेनंतर वाट बरीचशी चढावाची
असूनही ती खूपच सुंदर, दाट जंगलांतून जाणारी असल्याने उन्हाचा त्रास होत नाही आणि
चालणं खूपच सुखकर होतं. नामचेच्या अलीकडंफर्स्ट व्ह्यू पॉइंट आहे. इथं‘माउंट एव्हरेस्ट’चं
पहिलं दर्शन घडतं. परंतु आज ढगाळ वातावरणामुळं काहीच दिसत नव्हतं. नामचे बझारची
समुद्रसपाटीपासुन उंची ३४५० मीटर असल्यामुळं इथे तुमचं शरीर
उंच हवामानाला सरावलेलं (acclimatize) नसेल तर त्रास
होऊ शकतो. त्यामुळं बहुतेक जण इथं एक दिवसाची विश्रांती घेतात. ‘एव्हरेस्ट लॉज’मधे
थांबलो.
२ ऑक्टोबर २०१४
---------------------
आजआमचा विश्रांतीचा (acclimatization)
दिवस होता.
सकाळी जवळच असलेल्या View Point ला गेलो. इथून एव्हरेस्ट,लोत्से,अमा-दाब्लम आदी शिखरं दिसली.
हे आमचं‘एव्हरेस्ट’चं पहिलं दर्शन होतं.‘सागरमाथा’ या नेपाळी नावाने
आणि ‘जोमोलुन्ग्मा’ यातिबेटी नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या या सर्वोच्च पर्वताने
कित्येक जणांना भुरळघातली आणि अजूनही घालत आहे. मनोमन त्याला हात जोडले गेले.
‘ज्याचसाठी केलाअट्टाहास’ असं ते वैभवसमोर उभं होतं. ‘एव्हरेस्ट’बद्दल ऐकलेल्या,
बघितलेल्याकित्येक सुरस कथा आणि चित्रपट,क्षणभर डोळ्यांसमोर तरळून गेले! यानंतरदेखीलकित्येक वेळा
चालताना ‘एव्हरेस्ट’ दिसत राहिले. ‘अमादाब्लम’ला सर्वांत सुंदर पर्वत का म्हणतात,
ते कळलं. एक बर्फाच्छादित नसलेले शिखरही दिसत होते. त्याचे नाव‘खुंबिला’.या पर्वतामुळेच कदाचित या भागाला‘खुंबू’ म्हणत असावेत. या ‘खुंबिला’ला नेपाळमधे पवित्र मानतात त्यामुळे त्यावरचढाई
करायलाही मनाई आहे.
इथंचएक संग्रहालय आहे. ते बघून हॉटेलवर
परतलो. दुपारी बाजारात चक्कर मारतहोतो. नामचे हे एका दरीमधे वरून खालपर्यंत पसरलेलं मोठं गाव आहे. इथेबँका,
एटीएम मशिन्स, पोस्ट ऑफिस अशा सोयीदेखील आहेत.जवळच्याच एका पबमधे‘एव्हरेस्ट’वर एक फिल्म दाखवणार होते, म्हणून मग तिथे पोहोचलो.
‘एव्हरेस्ट’ नावाच्याया फिल्ममधे
तेनसिंगचा मुलगा झामलिंगच्या एव्हरेस्ट आरोहणाबद्दलचे चित्रणआहे. ‘एव्हरेस्ट’वर
चढाईची स्वप्ने असलेल्या आणि नसलेल्यांनीही पाहावी अशी हीफ़िल्म!
थोडावेळ थोडी टंगळमंगळ करून रूमवर परतलो.
उद्या पुढच्या ठिकाणी निघावे लागणार
होते.लवकरच झोपायला गेलो.
३ ऑक्टोबर २०१४
----------------------
आज ७ वाजता
चालायला सुरुवात केली. काल ज्या view point ला गेलो होतो,
त्याच्या दुसऱ्या बाजूने डोंगरावर चढत निघालो थोड्याच वेळात आमचा रस्ता नेहमीच्या
बेस कॅम्पच्या route पेक्षा वेगळा झाला आणि छातीवर येणाऱ्या चढाबरोबर
आम्ही वर वर चढत निघालो. बराच वेळाने ’फोर्चे थांगा’ या ठिकाणी जेवणासाठी थांबलो.
’शेर्पा स्ट्यू’ नावाचा एक नवीन पदार्थ चाखून बघितला. एखाद्या सूपमधे खूपशा भाज्या,
नूडल्स व भात घालून केलेला हा पदार्थ. पुढचे बरेच दिवस हेच आमचं जेवण
होतं.जेवणानंतर परत खाली वर, खाली वर अशा कित्येक डोंगररांगा ओलांडत शेवटी ‘डोले’
या ठिकाणी पोहोचलो.डोलेची समुद्रसपाटीपासून उंची आहे ३६४० मीटर. पोहोचे पोहोचेपर्यंत थोडा पाऊस सुरू झाला होता. त्यामुळे
डायनिंग रूममधे बसून राहण्याशिवाय काहीच करता येणार नव्हतं. जेवणं उरकून लवकरच झोपायला
गेलो.
रात्री जवळपास एकच्या सुमारास
प्रचंड डोकेदुखीनं जाग आली आणि पाठोपाठ उलट्या... काही क्षण Accute
Mountain Sickness ची भीती वाटली.AMS ची लक्षणे काही वेळेस खूप कमी वेळात जाणवू लागतात
आणी काही तासांत व्यक्ती मरणसुद्धा पावते, असं ऐकून होते. बऱ्याच केसेस ऐकून होते.
त्यातून मीनाझला हे सांगितल्यावर ती अजूनच घाबरली आणि ती अजूनच काहीबाही गोष्टी
सांगू लागली...त्या सगळ्यांकडं दुर्लक्ष केलं आणि अशी खात्री होती, की हा त्रास
पित्ताचाच होता, तरीसुद्धा लवकर झोप लागेना. मृत्यूची भीती वाटणं काय असतं आणि
त्या अनुषंगानं काय काय विचार मनात येऊ शकतात हे त्या रात्री अनुभवलं...मग बऱ्याच उशिरा
केव्हातरी डोळा लागला असावा.
४ ऑक्टोबर २०१४
---------------------
उठल्याबरोबर थोडी डोकेदुखी
जाणवत होतीच. तरीही पुढच्या ठिकाणाकडे, ‘माछेर्मो’कडे निघालो.आज चालणं फारसं नव्हतं.
बरीचशी सरळ वाटच होती. त्यामुळे लवकरच पोहोचलो. माछेर्मो या ठिकाणी IPPG
(International Porters Protection Group) ने चालू केलेले पोर्टर शेल्टर आणि रेस्क्यू
पोस्ट आहे.रोज दुपारी तीन वाजता इथे Altitude Talk आयोजित केला जातो. अल्टिट्यूड
सिकनेस आणी त्याची लक्षणे, त्याबद्दल घ्यायची काळजी याबद्दल सर्व ट्रेकर्सना माहिती
दिली जाते
United Kingdom मधील
काही डॉक्टर्स इथे स्वखर्चाने येउन काम करतात. इथे तब्येतीच्या काही तक्रारी
असल्यास त्याबद्दल check up सुद्धा केले जाते.कालचा त्रास आठवून मीदेखील चेकअप
करून घेण्याचं ठरवलं. माझी शंका खरी होती. त्रास पित्ताचाच होता.
check up करून लॉजवर परतेपर्यंत white out होऊ लागले होते.
उद्याचा ठरलेला
rest day रद्द
करून गोक्योला जायचं ठरवलं. त्यामुळे नेहमीप्रमाणे ‘शेर्पा स्ट्यू’ खाऊन लवकरच
झोपलो.
५ ऑक्टोबर २०१४
-----------------------
थोडासा चढ आणि सरळ वाटेनं
चालत निघालो. थोड्याच वेळात पहिला लेक आणि दुसरा लेक दिसले. निळंशार पाणी आणि
त्यासमोर बर्फाच्छादित शिखरं बघून खूप छान वाटत होतं. हा भाग ‘रामसर’ साइट म्हणून
जैवसृष्टीसाठी महत्त्वाचा मानला गेला आहे. दूधकोसी नदीचा संगम असलेले हे तलाव
जगातील सर्वोच्च तलावांपैकी आहेत.त्याशिवाय हिंदु आणि बौद्ध श्रद्धेप्रमाणे हे
तलाव म्हणजे नागदेवतेचे निवासस्थान आहे. असे हे दोन लेक - गोजुंबा लेक आणि ताउजुंग
लेक - पार करून लवकरच गोक्यो लेकला पोहोचलो. इथेच गोक्यो गाव वसलेलं आहे. याच
लेकला ‘दूध पोखरी’ असेही म्हणतात. ते कदाचित तिथून होणाऱ्या दूध-कोसी नदीच्या
उगमामुळेही असेल. आमचं लॉज लेकच्या समोरच होतं. त्यामुळे डायनिंग रूममधे बसल्या
बसल्या आम्ही लेक आणि समोरच्या शिखरांकडे बघत बसलो. उद्या गोक्यो री इथं जायचं
असल्यामुळे जेवणं नेहमीप्रमाणे लवकर करून लगेच झोपायला गेलो.
६ ऑक्टोबर
२०१४
----------------------
सकाळी ४:३०
वाजता उठून गोक्यो री या ठिकाणी जायला निघालो. बाहेर अंधार होता आणि आकाश ताऱ्यांनी
भरलेलं होतं. शहरात असं आकाश बघायला मिळणं दुरापास्तच; त्यामुळे डोळे भरून बघून घेतलं. headlamp असल्यामुळे
त्या प्रकाशात हळूहळू समोरचा डोंगर चढू लागलो. वर पोहोचल्यावर एव्हरेस्ट,चो-ओयु,ल्होत्से
अशा बऱ्याचशा ‘८ थाउजंडर्स’चा सुरेख नजारा दिसतो.’गोक्यो
री’ची समुद्रसपाटीपासून उंची आहे ५३६० मीटर. थोडा
उजेड होऊ लागला होता आणि आता गोक्यो लेक, त्यासमोरची पर्वत शिखरं आणि ग्लेशियर्स
सुरेख दिसत होती.पण आज मला चालायला खूप वेळ लागत होता. खाली येऊन उरलेला
वेळ लेकजवळ बसून थोडी फोटोग्राफी करण्यात घालविला. आमच्या ठरलेल्या route ने न जाता मी
रस्ता थोडा बदलायचं ठरवलं होतं. त्यानुसार दोन दिवस मी एकटी असणार होते आणि लोबुचे
या ठिकाणी आम्ही परत भेटणार होतो. रस्ता बदलण्याचं माझं कारण होतं माझं हळू चालणं.
चोला पास ओलांडण्यासाठी जवळ जवळ ८-९ तास खूप तीव्र चढ चढावा लागणार होता. जितका उशीर
होईल तितका इथे
rock fall,crevases चा धोका वाढत जातो. त्यामुळे मी रस्ता बदलण्याचा निर्णय घेतला. अर्थातच
मन द्विधा होत होतं. वाटेत काही त्रास तर होणार नाही? ठरल्याप्रमाणे तिसऱ्या दिवशी
मी काही कारणाने लोबुचे या आमच्या ठरलेल्या ठिकाणी पोहोचले नाही, तर निरोप देण्याचंकसलंच
साधन नव्हतं. मग सगळंच कठीण होऊन बसलं असतं; पण तरीही मी माझ्या
निर्णयाशी ठाम राहिले. याआधीसुद्धा कित्येक ट्रेकमधे २२-२५ किलोमीटर चालले होते.
मग हे तर काहीच नाही! उद्या मला दोन campsites ओलांडून ’फोर्चे’ या
ठिकाणी पोहोचायचं होतं.
७ ऑक्टोबर २०१४
---------------------
सकाळी heavy
breakfast करुन
मीनाझचा निरोप घेतला दोन दिवसांनी भेटण्यासाठी!
निघाल्यापासूनच मी माझा चालण्याचा
वेग वाढवला होता. आज खूप चालायचं होतं आणि सूर्यास्ताच्या आधी पोहोचायला हवं होतं.
त्याशिवाय सकाळी जेवढं अंतर कापलं जातं ते नंतर मंदावत जातंच! तिन्ही लेक्स पार करून
डाव्या बाजूने डोंगर चढू लागले. माछेर्मो, डोले ही ठिकाणं पलीकडच्या
तीरावर उजव्या बाजूला होती. पुढची वाट सरळच होती; परंतु अरुंद आणि
निर्जन!आतापर्यंत खूप लोक येता-जाता भेटत होते, पण या वाटेवर मात्र कोणीही नाही.इथून
फारसं कोणी जातच नसावं. लवकरच ‘नाला’ या ठिकाणी पोहोचलो. तिथल्या एका घरी शेर्पा
स्ट्यू खाऊन पैशांच्या बदल्यात मी माझ्याकडची सूप पॅकेट्स दिली....बार्टर एक्स्चेंज!!
आज रस्त्यात अक्षरश: कोणीच
भेटलं नाही!एकूणच आजचा दिवस मी आणि डोंगर यांचा होता.जेवणानंतर ‘थारे’, ’थोरे’ अशी गावे
पार करत करत संध्याकाळी ‘फोर्चे’ या गावी पोहोचले. हे गावदेखील बऱ्यापैकी मोठं आहे.
बरीच लॉजेस असूनही बरीचशी बंद दिसली. त्यामुळे गावात पोहोचूनसुद्धा लॉज शोधण्यात
वेळ गेला. शेवटी ‘फोर्चे रिसॉर्ट’ नावाचं एक लॉज दिसलं आणि इतर माणसांचा
वावरदेखील!यालॉजचा मालक everester होता. त्यानं चार वेळा एव्हरेस्ट सर केलं
होतं. एप्रिल २०१४ मधे झालेल्या हिमवादळातून वाचलेल्यांपैकी हा एक! त्याचे अनुभव
ऐकत आणि इतर लोकांशी थोड्या गप्पा मारून रूमवर जायला निघाले आणि बाहेर चंद्राच्या
प्रकाशात चमचमणारे पर्वत दिसले. आज कोजागिरी पौर्णिमा!
८ ऑक्टोबर २०१४
---------------------
आज नाष्टा करून लगेचच
निघालो. चालणं फारसं नसलं तरी वेळेत पोहोचायला हवं होतं.थोडा ascent करून मग सरळ
वाटेवरुन चालत निघाले. अपेक्षेपेक्षा लवकरच ‘पांगबोचे’ला पोहोचले. शेर्पा स्ट्यूचे
जेवण करुन परत माझ्या आजच्या मुक्कामाच्या ठिकाणी- फेरिचेला - निघाले. आज चालताना
आकाशात
rescue Helicopters देखील खूप दिसत होती. जवळजवळ नऊ हेलिकॉप्टरजाताना दिसली. ‘सोमोरे’
या ठिकाणाहून थोडा चढ आणि मग सरळ वाट चालत फेरिचे इथं लवकरच पोहोचले. इथलं लॉज खूपच
छान होतं.अॅटॅच्ड बाथरूम, वॉर्म डायनिंग रूम ह्या सगळ्या इथे लक्झरीच होत्या! मी
झोपायला जाईपर्यंत तिथेच बसुन कोरियाच्या ‘ली’ व जर्मनीच्या एका जोडप्याबरोबर गप्पा
मारल्या. ली तिच्या कुटुंबाला घेउन आली होती; परंतु इथे तिला स्वत:लाच
त्रास व्हायला सुरुवात झाली. त्यामुळे तिने परत जाण्याचा निर्णय घेतला होता.बऱ्याच
उशिरा झोपायला गेले.
९ ओक्टोबर २०१४
----------------------
आज उठायला जरा उशीरच झाला
होता. पटपट आवरून लोबुचेकडे निघाले.मी निघाले आणि ‘ली’ लगबगीने माझ्याकडे आली आणि
म्हणाली,I
wish you all the best for your trek! ती आज परत खाली चालली होती. त्यामुळे थोडी
निराश असणार, पण मला शुभेच्छा द्यायला मात्र विसरली नाही...तिचा निरोप घेऊन चालायला
सुरुवात केली. थोडी सरळ वाट आणि मग चढण,चढ चढून ‘थुकला’ या ठिकाणी lunch साठी थांबले.
इतक्या उंचीवर येऊनदेखील मला भूक लागत होती, ही एक चांगली गोष्ट होती. बऱ्याचदा high altitude
sickness मुळे
भूक कमी होते आणि त्यामुळे energy देखील!
शेर्पा स्ट्यूचा लंच करून
लोबुचेच्या चढणीला लागले.
‘थुकला’नंतर
एक डोंगर चढून वर पोहोचलो, की त्या छोट्या पठारावर कित्येक स्मारकं दिसतात. काही
नावांच्या पाट्या असलेली, तर काही नुसतीच दगडांवर दगड लावून उभारलेली. ‘एव्हरेस्ट’वर
चढताना किंवा उतरताना मृत्यू पावलेल्या गिर्यारोहकांची ही स्मारकं! ही स्मारकं बघून
आपोआपच डोळे ओलावतात...काही काळ या समाध्यांसमोर नतमस्तक होऊन मग परत चालायला
सुरुवात केली.तीन वाजण्याच्या जवळपास लोबुचेला ठरलेल्या लॉजवर पोहोचले. आमच्या
आतापर्यंतच्या प्रवासातलं हे सर्वांत वाईट लॉज होतं हे.मीनाझ आलेली होतीच. कविता
रेड्डी आणि तिचा ग्रुपदेखील भेटला. थोडावेळ मीनाझशी गप्पा मारत तिचे अनुभव ऐकले
आणि मग झोपायला गेलो.
१० ऑक्टोबर २०१४
----------------------
आज आम्ही
शेवटच्या कॅम्पवर पोहोचणार होतो.लोबुचेपासुन
चालत थोडी उंची गाठल्यावर पलीकडच्या बाजूला मोरेन आणि स्क्री (सुटे दगड आणि रेती)ची
वाट होती आणि उजव्या बाजूला ग्लेशियर्स दिसत होती. त्या उतारावरून जरा जपूनच उतरत
गोरकशेपला येउन पोहोचले.हॉटेल हिमालयन लॉजमधे आमचा आजचा मुक्काम होता.
बाजूलाच अजून एक बोर्ड
दिसला -
Highest Statue of Shivaji Maharaj.हा पुतळा ‘गिरिप्रेमी’ने इथे लावला आहे.
त्याचबरोबर शेर्पा समाजाच्या उन्नतीसाठी त्यांना आर्थिक मदतीसाठी एक charity fund ची व्यवस्था केली
आहे. बऱ्याच दिवसांनी मराठीतला तो माहितीफलक आणि शिवाजी महाराजांचा तो पुतळा पाहून
खरंचच खूप छान वाटलं.
Restaurant मधे hot lemon मागवलं. पुण्याचे तांबे
भेटले. त्यांच्याशी
मराठीतून गप्पा मारल्या. थोडी chocolates आणि पाणी भरून घेऊन एव्हरेस्ट
बेस कॅम्पचा रस्ता विचारून निघाले. सुरुवातीला सरळसोट वाट लवकरच rocky patches
मधून
जाणारी, थोडी चढ-उतार असणारी होती. बराच वेळ असं चालून झाल्यावर उजव्या बाजूला ओपन
ग्लेशियर्स दिसू लागली. लांबूनच एव्हरेस्ट बेस आणि खूप सगळी माणसं दुरूनच दिसत
होती. तिथपर्यंत पोहोचायला मात्र खूपच वेळ लागत होता. शेवटच्या टप्प्यात पॉइंट
समोर दिसत असूनही मोरेन आणि ग्लेशियरवाल्या रस्त्यामुळे रस्ता चुकत होता. शेवटी खूपसं
मोरेन पार करून जेव्हा पायाखालीच आइस दिसू लागलं आणि काही क्षणांत आम्ही ‘एव्हरेस्ट
बेस’ला पोहोचलो...तो क्षण केवळ अविस्मरणीय होता. सगळ्या कष्टांचं अश्रूंमध्ये रूपांतर
होऊन ते माझ्याही नकळत वाहू लागले...आता तिथली गर्दी पूर्णपणे संपली होती. तो पॉइंट,आजूबाजूचा परिसर...
सगळं डोळ्यांत साठवून घेतलं...!
एव्हरेस्ट बेस कॅम्पची
उंची आहे ५३०० मीटर!
खरंतर यापॉइंटच्याही खूप
पुढे गेल्यावर खरा बेस कॅम्प लागतो. चढाईच्या मौसमात तिथे जायला बरा रस्ता बनवला
जातो.आज मात्र दूरवर
एकच छोटा तंबू उभारलेला दिसत होता. तो एका फिल्म बनवणाऱ्या कंपनीचा होता, असं नंतर
कळलं.
मी तिथे पोहोचले तेव्हातीन
वाजून गेले होते. थोडावेळ तिथेच थांबलो होतो. लवकरच परत निघायला हवं होतं.
तेवढ्यात तिथं एक भारतीय कुटुंब आलं. त्यांच्यासोबत त्यांचा गाइडही होता. मी एकटीच
आहे, म्हटल्यावर त्यातली मुलगी म्हणाली, you can come along with us! मलासुद्धा कोणी तरी
हवंच होतं. मी त्यांच्याबरोबर परतीच्या वाटेला लागले. आम्हाला वाटेतच अंधार झाला
होता. पण गाइड अर्जुन रस्त्याचा चांगला माहितगार असल्यामुळे अजिबात न चुकता आम्ही
गोरकशेपला परत आलो. अर्थात मला उशीर झाल्यामुळे मीनाझ काळजीत पडली होतीच आणि
दिवसभर चालणं झाल्यामुळे मी प्रचंड थकले होते.त्यामुळे थोडं सूप पिऊन लगेच झोपायला
गेले.
१२ ऑक्टोबर २०१४
-----------------------
कालचा दिवस आरामाचा होता.
मी ‘कालापत्थर’ला जायचं रद्द करून लॉजवरच राहिले. आज परतीच्या प्रवासाला निघायचं
होतं आणि सरळ ‘फेरिचे’ गाठायचं होतं. खाली उतरायचं असल्यामुळे चालणं कठीण नव्हतं. ग्लेशियर
पार करून, डोंगर उतरून, लोबुचेला लवकरच पोहोचले. जवळच्याच एका लॉजवर ‘हॉट लेमन’
घ्यायला गेले आणि समोरच दिसली,माझ्या बरोबरच गोरकशेपला आलेली एक इस्रायली मुलगी.
ती आता परतत होती आणि ऑक्सिजन मास्क लावून तिला बसवलं होतं. ‘हाय अल्टिट्यूड’मुळं
तिला श्वास घ्यायला त्रास होत होता.तसंही रोजच rescue helicopters येता जाताना दिसत
होती. बऱ्याच जणांनी गोरकशेपहून खाली उतरायच्या ऐवजी चार्टर हेलिकॉप्टर केलं होतं.
‘थुकला’ला पोहोचल्यावर
थोडावेळ विश्रांतीसाठी थांबले, तर तिथंदेखील काही australian बायका अल्टिट्यूड
सिकनेसने हैराण होत्या.जास्त वेळ तिथे न थांबता डोंगर
उतरू लागले. साधारण तासाभरात फेरिचेला पोहोचले. सामान ठेवून थोडी भूक भागवल्यावर
नुसतंच डायनिंग रूममध्ये बसून राहायचा कंटाळा आला होता. मग थोडी बाहेर पडले.
आमच्या हॉटेलमालकाशी गप्पा मारत होते, तेव्हाच समोरून येणाऱ्या माणसाकडं बघून तो
म्हणाला,"Oh! look who we have! peter!!" पीटर इटलियन
होता आणि इथून जवळच असलेल्या ‘ग्लास पिरॅमिड’च्या ऑब्झर्व्हेटरीमधे शास्त्रज्ञ म्हणून
काम करीत होता. नेपाळचा हा भाग म्हणजे त्याचे दुसरे घरच जणू. त्याची ओळख करून घेऊन
त्याच्याशी गप्पा मारत असताना तो म्हणाला,"We are
expecting a cyclone from India!....but you don't have to worry as you are going
down!you will have some rains on the way!" ‘हुदहुद’ची ही
पूर्वसूचना होती, हे नंतर काठमांडूला पोहोचल्यावर
कळलं.आकाशाचे रंग बदलत होते. त्याचबरोबर समोर दिसणाऱ्या शिखरांवरदेखील सोनेरी रंग
झळकत होता. "not everyone can see this beauty!" हे
पीटरचं म्हणणं किती खरं होतं! त्या सौंदर्याला जमेल तसं डोळ्यांत आणि कॅमेऱ्यामधे
बंदिस्त केलं..हळूहळू अंधार वाढत गेला. परत डायनिंगमधे जाऊन व्हेज मोमोज खाता खाता
इतर लोकांशी गप्पा चालू होत्या. तेवढ्यात जवळच्या medical post
मधली एक डॉक्टर आली आणि तिने विचारलं,"anyone
can speak and understand chinese here?" तिच्या
दवाखान्यात एक चायनीज बाई अल्टिट्यूडचा त्रास होतो, म्हणून आली; पण तिला अजिबात इंग्लिश बोलता येत नव्हतं. अनुवादकाची मदत घेऊन डॉक्टर
तिला समजवायचा प्रयत्न करत होती, कीपुढं जाणं तिच्या प्रकृतीच्या दृष्टीनं
धोकादायक ठरू शकेल.तिनं खाली परत जाणं हितावह होतं;
परंतु बाई हट्टी वाटत होती. तिला कोणत्याही परिस्थितीत वरपर्यंत जायचंच होतं...अशा
किती जणांच्या आशा-आकांक्षा, अतिआत्मविश्वासाने क्षणात धुळीला मिळाल्या असतील!
शेवटी निसर्गाचा यथोचित आदर करणंच आपल्या हातात आहे, हेच खरं! निसर्गाचा कौल मान्य
करावाच लागतो.
१३ ऑक्टोबर
२०१४
-----------------------
कालचं भाकीत
ऐकून आम्ही आज लवकरच निघायचं ठरवलं होतं;कारण
आज उतार असला तरी अंतरही खूप होतं आणि त्यामुळे वेळेत पोहोचणं आवश्यक होतं. फेरिचेहून
निघालो, तेव्हा थंडी होती. सूर्योदय व्हायचा होता, म्हणून असेल असं वाटलं. आजचा
आमचा मुक्काम होता ‘नामचे’ला. सरळ आणि दरीच्या कडेने जाणारी सुंदर वाट चालत ‘पांगबोचे’ला
पोहोचलो. वातावरण ढगाळ होतं. सूर्यसुद्धा उगवल्यापासुन ढगाआडच होता. त्यामुळे थंडी
जास्तच जाणवत होती. पीटरचे शब्द आठवले...वातावरण खराब व्हायला लागलं होतं, ‘पांगबोचे’ला
उतरून ‘देबुचे’ला पोहोचले. हे एक छोटंसं गाव आहे. इथे खरं म्हणजे जेवायला थांबायला
हवं होतं; पण झपाट्याने बदलत जाणारं
हवामान बघून शक्य तितक्या लवकर पोहोचायला हवं, असं ठरवुन चालत राहिले. देबुचे ते ‘तेंगबोचे’
दरम्यान खूप दाट आणि सुंदर ऱ्होडोडेंड्रॉनचं जंगल लागतं.खूपसे पक्षी जणू
माझ्यासाठीच समोरून उडत होते. हा रस्तादेखील फारशी वर्दळ नसलेला, ‘तेंगबोचे’नंतर
‘फोर्चे थांगा’ या नदीच्या जवळच्या गावापर्यंत तीव्र उतार आहे. उतार म्हटलं, की
गुडघ्यांची वाट!! वर चढताना जितकं नाही, तितकं लक्ष उतरताना द्यावं लागत होतं. थोडं
लक्ष इकडे तिकडे गेलं की पाय घसरलाच! त्यात बारीक बारीक पाऊसही सुरू झाला.थोडासा
पडून थांबेल असं वाटणारा पाउस वाढतच चालला होता.शेवटी ‘फोर्चे थांगा’ला एका लॉजमधे
थांबले.सकाळी ब्रेकफास्टनंतर पोटात काहीच नव्हतं. ‘हॉट लेमन’ मागवलं. हेतू हा, की
तोवर पाऊस थांबतोय का ते बघावं. डायनिंग रूममधे एका मोठ्या जॉर्डनियन ग्रुपशी ओळख
झाली. त्यांच्यातल्या ‘मझडेल’शी बराच वेळ गप्पा मारल्या.मी इंडियाहून आले आहे,
म्हटल्यावर तिने सलमानखान,शाहरुखखान अशा
स्टार व्यक्तींची नावे घेऊन हिंदी पिक्चर आणि कलाकार कसे फेमस आहेत, हे सांगितलं!
सर्वांत लोकप्रिय कलाकारांमधे तिथेसुद्धा अमिताभ बच्चनचीच वर्णी लागलेय! ही
मंडळीही ‘नामचे’ला निघाली होती. त्यामुळं मागून येणारं कोणीतरी आहे या मानसिक
समाधानात त्यांचा निरोप घेऊन निघाले. पाऊस न थांबता उलट अजूनच वाढला होता.
त्यामुळे माझा रेनकोट इरल्यासारखा चढवून चालायला सुरुवात केली. आता नदीवरचा पूल
ओलांडून थोडा चढ चढून मग सरळ वाट होती. हा चढ वाटला होता त्यापेक्षा कमी होता आणि
चालणं सुखकर होतं. पाऊस पडत असल्यामुळं हवामान थंडगार बनलं होतं आणी लवकरच सरळ
वाटेला लागून डोंगरांमागुन डोंगर ओलांडणं चालू झालं. पुढचं वळण गेलं, की आलंच ‘नामचे’...
असं वाटत होतं; पण ‘नामचे’चे ‘नामोनिशाण’ही
कुठं नव्हतं.
बऱ्याच
डोंगरांना वळसे घालून शेवटी पाच वाजता ‘नामचे’ला पोहोचले. आता पाऊस कमी होत होता.
‘नमस्ते लॉज’मधे पोहोचले, तेव्हा सणसणून भूक लागली होती. त्यामुळे गरमागरम
fried Rice खाऊन अंधारू लागलेल्या ‘नामचे’ला खिडकीतून बघत वेळ छान गेला. आजचं हे
लॉज घरगुती होतं. एका नेपाळी कुटुंबाने चालवलेलं. त्यामुळं त्यांचं बुद्धाचं
प्रार्थनाघरसुद्धा बघता आलं. उद्या आम्ही ‘नामचे’लाच राहणार होतो.
१४ ऑक्टोबर
२०१४
------------------------
एका दरीमधे
खालून वर पसरलेल्या या गावात बरंच काही करण्यासाठी होतंआणि आमच्याकडे एक दिवस
हाताशी होता. त्यामुळे लुक्लाला जाऊन थांबण्यापेक्षा‘नामचे’ला एक दिवस द्यावा,
असं ठरलं. त्यामुळे एकूणच दिवस थोडा आरामातच चालू झाला. ‘साउथ वेल्श’चा एक ग्रुप
ओळखीचा झाला होता. त्यांच्याबरोबर ‘एव्हरेस्ट ८८७८ कॅफे’मधे पिझ्झा पार्टी करून
झाल्यावर मार्केटमधे फेरफटका मारला. थोडीशी खरेदी केली.आयरिश कॅफे नावाच्या एका
पबमधे
Into Thin Air बघायला
गेलो. इन्स्टिट्यूटमधे हा चित्रपट बघितला होता आणि आपण हा कोर्स का करतोय, असा
विचार क्षणभर मनात चमकून गेला होता. पहाडांमधे attitude आणि Ignorance घेऊन गेल्यावर काय
भयंकर घडू शकतं हे दाखवणारी ही सत्य कथा. फार जुनी नाही...Rob Hall नावाच्या एका
अतिशय कुशल गिर्यारोहकाचे प्रोफेशनल क्लायंट्स आणि एका हिमवादळात त्या सर्वांचा
झालेला मृत्यू एका वास्तवाची जाणीव करुन देतो, ते म्हणजे इथे नियमांचं पालन
काटेकोरपणे करावंच लागतं. पिक्चर संपवून बाहेर पडेपर्यंत पाउस सुरू झाला होता.
आमचं लॉज तसं जवळच होतं. त्यामुळे पळत पायऱ्या चढायला लागले, तर जोरदार धाप लागली
आणि मग लक्षात आलं आपण अल्टिट्यूडवर आहोत;समुद्रसपाटीवर नाही!!
उरलेली संध्याकाळ पावसाला
सुरुवात झाल्यामुळे डायनिंग रूममधेच बसावं लागलं. बाहेर पाऊस वाढत होता आणि आम्ही
गरमागरम जेवणाबरोबर ‘छांग’चे (तांदळाची दारू)घुटके घेत पावसाचा आनंद घेत बसलो होतो.
आमच्या हॉटेलमालकाने हा पाऊस अजून ४-५ दिवस थांबणार नसल्याचं भाकीत केलं होतंच. पण
तरीही आम्हाला उद्या ‘लुक्ला’ला पोहोचायला हवं होतं; कारण १६ तारखेचं
आमचं परतीचं विमान होतं. त्यामुळे पावसाला म्हटलं, ‘आज रात्रभर जे पडायचं ते
पडून घे रे बाबा! उद्या मात्र आकाश मोकळं असू दे!’
१५ ऑक्टोबर २०१४
-----------------------
सकाळी उठून पाहिलं, तेव्हा
पाऊस थांबलेला होता आणि छान ऊन पडलं होतं. पावसानं आमचं ऐकलं होतं म्हणायचं! नाश्ता
करून उतरायला सुरुवात केली. TIMS च्या चेक पोस्ट पाशीच आमची परमिट्स पुन्हा एकदा
तपासण्यात आली आणि त्यांच्या वहीत ‘एक्झिट’ची नोंद केली. तिथेच ट्रेक पूर्ण
केल्याचं
certificate सुद्धा
मिळत होतं.बराच उतार उतरून ‘फाकडिंग’ला पोहोचायचं होतं. वाटेत याक खेचरं आणि उतरणाऱ्या
लोकांची अक्षरश: गर्दी झाली होती. त्यामुळे त्यातून वाट काढण्यात बराच वेळ गेला.
फाकडिंगला पोहोचून कॉफी पिऊन परत वाटचालीला सुरुवात केली. लुक्लाची वाट उताराची
असली, तरी अंतर बरंच होतं आणि अंधाराच्या आधी तिथे पोहोचणं आवश्यक होतं. मजल-दरमजल
करत शेवटी एका ब्रिटिश आजोबांनी जेव्हा सांगितलं you are almost there!...तेव्हा थोडं
बरं वाटलं.सहा वाजेपर्यंत ‘हॉटेल पॅरेडाइज’मधे पोहोचले. आज आमचा ट्रेक संपला होता.
डायनिंगमधे बसले असताना बऱ्याच जणांशी ओळखी झाल्या. अमेरिकेचे रिक आणि लिसा दोन
दिवसांपासून फ्लाइट्स नसल्यामुळे अडकून पडले होते. तीन युरोपियन मित्रांचाही बराच
दंगा चालला होता. बराच वेळ त्यांच्याशी गप्पाटप्पा करण्यात गेला.गेल्या दोन दिवसांपासून
धुक्यामुळे विमान उड्डाणे झाली नव्हती. उद्याचे आपले विमान वेळेत काठमांडूसाठी
उडेल, अशी आशा करत बिछाना गाठला.
१६ ऑक्टोबर २०१४
-----------------------
आज जाग आली तीच
विमानांच्या आवाजाने! जवळच असलेल्या एअरपोर्टवर पोहोचून चेक इन करून आमच्या नावाचा
पुकारा होण्याची वाट बघत विमाने बघत बसलो.दोन दिवसांचा backlog असल्यामुळे बरीच
गर्दी होती; तरीही इथले कर्मचारी व्यवस्थित कसलाही गोंधळ न होऊ
देता सगळं सांभाळत होते.९.३० वाजता आमच्या विमानाचा क्रमांक पुकारला गेला आणि
पुढच्या
दहा मिनिटांत विमान
धावपट्टीवर उड्डाणासाठी तयार होतं. vertical drop असलेला take off अनुभवणंदेखील
रोमांचक होतं.आमच्या विमानाने काठमांडूच्या दिशेने झेप घेतली होती आणि आम्ही
आमच्या छोट्याशा विमानातून दिसणाऱ्या हिमाच्छादित शिखरांचं पुन:पुन्हा डोळे भरुन
दर्शन घेत होतो.
... एव्हरेस्ट बेस कॅम्प
ट्रेक करणं जर पंढरीच्या वारीला जाण्यासारखं असेल, तर एव्हरेस्ट चढून परत येणं
म्हणजे सदेह वैकुंठाला जाऊन परत येण्यासारखं आहे.या सर्व एव्हरेस्टवीरांना सलाम!
---
